<chapt id="software">Oprogramowanie dostępne w Debianie

<sect id="apps">Jakiego typu aplikacje i programy narzędziowe oferuje &debian;?

<p>Tak jak większość dystrybucji Linuksa, &debian; oferuje:
<list>
  <item>główne publikacje GNU służące do programowania, obsługi plików i
    obróbki tekstu, takie jak gcc, g++, make, texinfo,
    Emacs, powłoka Bash i wiele ulepszonych narzędzi systemu Unix,
  <item>Perl, Python, Tcl/Tk i różne powiązane z nimi programy, moduły i
    biblioteki,
  <item>TeX (LaTeX) i Lyx, dvips, Ghostscript,
  <item>X Window System, który udostępnia sieciowy graficzny interfejs
    użytkownika wraz z niezliczoną ilością aplikacji napisanych dla 
    środowiska X takich jak GNOME,
  <item>pełen wachlarz aplikacji sieciowych: serwery protokołów internetowych
    takich jak HTTP (WWW), FTP, NNTP (news), SMTP i POP (poczta), serwery nazw;
    dostępne są przeglądarki internetowe i narzędzia do tworzenia stron WWW.
</list>

<p> Debian obejmuje ponad &main-pkgs; pakietów, począwszy od serwerów 
wiadomości i przeglądarek poprzez programy obsługujące dźwięk, programy 
faksujące, bazy danych i arkusze kalkulacyjne, programy do obróbki obrazu, 
komunikacji, sieci, narzędzia pocztowe, serwery sieciowe, a nawet programy 
obsługujące ham-radio.

<p>Część programów jest dostępna jako pakiety Debiana,
choć - z powodu restrykcji licencyjnych - nie są formalną częścią dystrybucji.
Ich aktualna ilość to &contrib-nonfree-pkgs;. 

<sect id="softwareauthors">Kto to wszystko napisał?

<p><em>Autorzy</em> każdego z programów w pakiecie są wymienieni w pliku
<tt>/usr/doc/PAKIET/copyright</tt>, gdzie PAKIET należy zastąpić nazwą pakietu.

<p><em>Koordynatorzy</em>, którzy z tego oprogramowania utworzyli pakiet 
dla systemu &debian; są wymienieni w pliku kontrolnym 
(zobacz <ref id="controlfile">), znajdującym się w każdym pakiecie.

<sect id="pkglist">W jaki sposób mogę pobrać aktualną listę programów, 
które istnieją w pakietach Debiana?  

<p>Kompletna lista jest dostępna w dwóch częściach:
<taglist>
  <tag>lista pakietów, które mogą być wszędzie dystrybuowane
     <item>z dowolnego <url name="serwera lustrzanego Debiana"
           id="http://www.debian.org/distrib/ftplist/">, w pliku
           <tt>indices/Maintainers</tt>.
           Ten plik zawiera nazwy pakietów oraz nazwiska i adresy ich 
           koordynatorów.
  <tag>lista pakietów, które nie mogą być dystrybuowane poza Stany Zjednoczone
     <item>z dowolnego <url name="serwera lustrzanego Debiana non-US"
           id="http://www.debian.org/mirror/list-non-US">, w pliku
           <tt>indices-non-US/Maintainers</tt>.
          Ten plik zawiera nazwy pakietów oraz nazwiska i adresy ich 
          koordynatorów.
</taglist>

<p>Strona <url name="Dostęp do pakietów Debiana przez WWW"
id="http://packages.debian.org/"> w wygodny sposób przedstawia informację 
o pakietach podzielonych na około dwadzieścia "sekcji" archiwum Debiana.

<sect id="missing">Czego brakuje?

<p>Lista programów, które wciąż czekają na umieszczenie w pakietach Debiana to
<url id="http://www.debian.org/devel/wnpp/" name="Work-Needing
and Prospective Packages list">.

<p>Więcej informacji o dodawaniu brakujących rzeczy znajdziesz 
<ref id="contrib">.

<sect id="no-devs">Dlaczego podczas kompilowania programów dostaję komunikat
"ld: cannot find -lfoo"? Dlaczego nie ma libfoo.so w pakiecie bibliotek 
Debiana?

<p>Polityka Debiana wymaga, by taki link symboliczny (np. do libfoo.so.x.y.z) 
był umieszczany w oddzielnym pakiecie dla deweloperów. Takie pakiety zwykle 
nazywają się libfoo-dev lub libfooX-dev (zakładając, że pakiet z biblioteką 
nazywa się libfooX, gdzie X jest numerem).

<sect id="java">Czy Debian obsługuje Javę?

<p>Oficjalny Java Development kit z Sun Microsystems nie jest oprogramowaniem 
wolnodostępnym, i nie może znajdować się w dystrybucji Debiana. Jednakże
zarówno JDK jak i kilka <em>wolnych</em> implementacji technologii Java są
dostępne w pakietach Debiana. Możesz pisać, poprawiać i uruchamiać w Debianie
programy napisane w Javie.

<p>Uruchomienie apletu Javy wymaga przeglądarki internetowej z możliwością 
obsługi technologii Java. Kilka przeglądarek dostępnych w Debianie, takie 
jak Mozilla czy Konqueror obsługuje wtyczkę Java, co pozwala na uruchamianie 
w nich apletów Java. Netscape Navigator, choć nie jest wolnym oprogramowaniem,
również jest dostępny jako pakiet Debiana i potrafi uruchamiać aplety Javy.

<p>Sięgnij do <url name="Debian Java FAQ"
id="http://www.debian.org/doc/manuals/debian-java-faq/"> po więcej informacji.

<sect id="isitdebian">Jak mogę sprawdzić, czy używam Debiana i której
jego wersji?

<p>W celu upewnienia się, że twój system został zainstalowany z prawdziwych
dysków dystrybucyjnych Debiana sprawdź, czy istnieje plik
<tt>/etc/debian_version</tt>, który zawiera tylko jedną linię z numerem wersji
takim, jaki wynika z pakietu <tt>base-files</tt>.

<p>Obecność programu <tt>dpkg</tt> świadczy o tym, że możesz instalować
pakiety Debiana w swoim systemie, ale program ten został zaadoptowany przez 
wiele innych systemów operacyjnych i architektur, więc przestał to być 
wiarygodny sposób upewniania się, że twój system to &debian;.

<p>Musisz pamiętać, że Debian składa się z wielu części, z których niemal każda
może być uaktualniana niezależnie. Każde wydanie Debiana zawiera starannie
zdefiniowaną i niezmienną zawartość. Uaktualnienia są dostępne oddzielnie.
Jednowierszowy opis statusu instalacji pakietu <tt>foo</tt> jest dostępny po
wydaniu polecenia <tt>dpkg --list foo</tt>.
By zobaczyć wersję wszystkich aktualnie zainstalowanych pakietów, uruchom:
  <example>dpkg -l</example>
Bardziej szczegółowa informacja dostępna jest przez:
  <example>dpkg --status foo</example>

<sect id="nonenglish">Jak Debian obsługuje języki inne niż angielski?

<p><list>
  <item>&debian; jest rozpowszechniany z mapami znaków dla blisko
    dwóch tuzinów klawiatur wraz z narzędziami (w pakiecie <tt>kbd</tt>) do
    instalowania, przeglądania i modyfikowania map.

    <p>Podczas instalacji systemu użytkownik jest proszony o określenie 
    klawiatury 
  <item>Znaczna większość programów w pakietach obsługuje wprowadzanie znaków
    innych niż US-ASCII używanych w innych językach (np. ISO-8859-1 
    czy ISO-8859-2);
    niektóre programy obsługują wielobajtowe języki, takie jak japoński czy
    chiński.

  <item>Obecnie dostępna jest dokumentacja w języku niemieckim, hiszpańskim,
    węgierskim, fińskim, włoskim, japońskim, koreańskim i polskim poprzez
    pakiet <tt>manpages-JĘZYK</tt> (gdzie JĘZYK jest dwuliterowym kodem kraju).
<!--    
    [FIXME]i 
    To access an NLS manual
    page, the user must set the shell LC_MESSAGES variable to the appropriate
    string.
    -->
    Aby korzystać z dokumentacji w innym języku niż angielski, należy 
    ustawić odpowiednią wartość zmiennej LC_MESSAGES.
    <p>Na przykład dla polskich stron dokumentacji (tzw. manuals), zmienna
    LC_MESSAGES musi mieć wartość 'pl_PL'. Spowoduje to, że program <prgn/man/ 
    będzie starał się znaleźć w <tt>/usr/share/man/pl/</tt> polską dokumentację.
</list>

<sect id="usexports">Jak wyglądają regulacje prawne dotyczące amerykańskich przepisów eksportowych?

<p>Prawo amerykańskie zabrania eksportu zaawansowanych technologii obronnych, 
takich jak np. programy szyfrujące. Dotyczy to m.in. PGP czy SSH.

<p>Aby uchronić przed ryzykiem postępowania wbrew prawu, niektóre pakiety
Debiana dostępne są tylko z serwera non-US 
<url id="ftp://non-US.debian.org/debian-non-US/">.
Jest także kilka serwerów lustrzanych poza Stanami Zjednoczonymi. Pełna lista
znajduje się 
<url id="ftp://non-US.debian.org/debian-non-US/README.non-US" name="tutaj">.


<sect id="pine">Gdzie podział się pine?

<p>Z powodu obostrzeń w licencji, znajduje się on w obszarze non-free.
Ponadto licencja nie zezwala nawet na rozpowszechnianie zmodyfikowanych
plików binarnych, będziesz więc musiał samodzielnie go skompilować z plików
źródłowych i nakładek Debiana.

<p>Nazwa pakietu ze źródłami to <package/pine/. Możesz użyć pakietu
<package/pine-tracker/ by uzyskać informację o koniecznościach uaktualnień.

<p>Zauważ, że jest wiele darmowych zamienników zarówno pine jak i pico,
takich jak <package/mutt/ i <package/nano/, które dostępne są w głównej 
części pakietów.


